Tarih ÖABT Alan Notları · 1. ünite

Tarih metodu

Tarih bilimi ve ilk uygarlıklar · 11 sayfa · Son güncelleme: 1 Mayıs 2026

Tarih Branşı Öğretmenlik Alan Bilgisi Testi'ne (ÖABT) hazırlanan öğretmen adayları için derlediğim 1. ünite notları. Notlar sitede ücretsiz okunur ve yeni bilgiler edindikçe güncellenir. Sayfalar resim olarak gösterilir, her sayfada filigran vardır ve indirilemez.

Notları okumaya başla → Tüm üniteler

Ünitenin özeti

Tarihin tanımı, konusu ve bilim olarak özellikleriyle başlayan ünite, tarih araştırmasının aşamalarını (tarama, tasnif, tenkit, tahlil, terkip), birinci ve ikinci el kaynakları ve dipnot kullanımını anlatır. Güneş ve ay yılına dayanan takvimler, Türklerin kullandığı takvimler (On İki Hayvanlı Türk Takvimi, Hicrî, Celâlî, Rumî, Milâdî), tarihe yardımcı bilimler, tarih yazıcılığının dönemleri ve tarih anlayışları ile Herodotos'tan Ranke'ye, İbn Haldun'dan Türk tarihçilerine kadar tarihçiler ünitenin diğer konularıdır.

Bu ünitede neler var

Tarih nedir?
Tarih biliminin özellikleri ve yöntemi
Tarih araştırmalarında dikkat edilmesi gereken hususlar
Zaman ve takvim
Türklerin kullandığı takvimler
Tarihe yardımcı bilimler
Tarih yazım çeşitleri ve dönemleri
Tarih anlayışları
Geçmişten günümüze tarih yazıcılığı ve Türklerde tarih yazıcılığı

ÖSYM'de bu üniteden gelen sorular

61 soru · 2013–2026 Tarih ÖABT'sinde ünitelerin arasında 5. sırada · her sınavda en az bir soru geldi.

Son çıkan 5 soru

20261. soruİbn Haldun ve tarih yöntemi
20262. soruTarih yazımında belge eleştirisi
20264. soruTarih bilinci ve tarih yazımı
20251. soruTarihçinin olaylara çok yönlü yaklaşımı
20252. soruTarihe yardımcı bilimler: toponomi

Bütün yıllarda sorulan konular (61)

2013 · 1. soruBilimsel eserde dipnot kullanımı
2013 · 2. soruÖğretici tarih yazıcılığı (Thukydides)
2013 · 3. soruTarih yönteminin aşamaları
2013 · 4. soruTarihe yardımcı bilimler: epigrafi, nümismatik, paleografi
2013 · 39. soruTürk tarihçileri: Zeki Velidi Togan
2014 · 2. soruİbn Haldun ve tarih anlayışı
2014 · 3. soruBirinci elden kaynaklar
2014 · 4. soruTarihe yardımcı bilimler (arkeoloji, antropoloji)
2014 · 30. soruTürkiye'nin çağdaşlaşması üzerine tarih yazıcılığı
2015 · 1. soruBilimsel eserde dipnot kullanımı
2015 · 2. soruİslamiyet öncesi Türk tarihi alanındaki tarihçiler
2015 · 3. soruAraştırıcı tarih yazıcılığı
2015 · 4. soruTarihe yardımcı bilimler: diplomatik
2016 · 1. soruTarihe yardımcı bilimler: onomastik
2016 · 2. soruHerodotos ve tarihin tanımı
2016 · 3. soruTarih yönteminde tenkit
2016 · 4. soruKaynak eleştirisi (kronikler)
2017 · 1. soruTürk tarihçileri: Fuad Köprülü
2017 · 2. soruTarihçinin incelediği çağı kavraması
2017 · 3. soruTarih öncesi araştırmalarında yardımcı bilimler
2017 · 4. soruRanke ve modern tarih yazımı
2018 · 1. soruTarih yazımında belgenin önemi (Ranke)
2018 · 2. soruTarihe yardımcı bilimler: etnografya
2018 · 3. soruBirinci elden kaynaklar
2018 · 4. soruHikâyeci tarih yazıcılığı
2019 · 1. soruPostmodern tarih anlayışı
2019 · 2. soruCollingwood ve tarih felsefesi
2019 · 3. soruTürk tarihçileri: Zeki Velidi Togan
2019 · 4. soruTarihe yardımcı bilimler
2019 · 5. soruTarihçinin olayları dönem bağlamında değerlendirmesi
2019 · 18. soruOn İki Hayvanlı Türk Takvimi
2020 · 1. soruMateryalist tarih anlayışı (Marx)
2020 · 2. soruTarihe yardımcı bilimler ve kurgan buluntuları
2020 · 3. soruAntik Yunan tarihçileri: Thukydides
2020 · 4. soruTürk tarihçileri: Halil İnalcık
2020 · 5. soruTenkitli metin
2021 · 1. soruBütüncül (total) tarih anlayışı
2021 · 2. soruTarihe yardımcı bilimler: filoloji
2021 · 3. soruTarih araştırmasının aşamaları
2021 · 4. soruAnnales Okulu: Marc Bloch
2021 · 5. soruTürk tarihçileri: Kemal Karpat
2022 · 1. soruTeleolojik tarih anlayışı
2022 · 2. soruTarihe yardımcı bilimler: jeneoloji
2022 · 3. soruTürkologlar: Barthold
2022 · 75. soruCollingwood ve tarih felsefesi
2023 · 1. soruTeolojik tarih anlayışı (St. Augustinus)
2023 · 2. soruTarih anlayışları: kahramanlar tarihi eleştirisi
2023 · 3. soruTarihe yardımcı bilimler: nümismatik
2023 · 5. soruFrankfurt Okulu
2024 · 1. soruTarihî gerçekliğe ulaşmanın sınırları
2024 · 2. soruTarihe yardımcı bilimler: etnografya
2024 · 3. soruTarih-i Osmani Encümeni ve tarih yazıcılığı
2024 · 4. soruAnnales Okulu
2024 · 5. soruTarihçinin kendi çağından etkilenmesi
2025 · 1. soruTarihçinin olaylara çok yönlü yaklaşımı
2025 · 2. soruTarihe yardımcı bilimler: toponomi
2025 · 3. soruOsmanlı tarihçileri: Peçevi İbrahim Efendi
2025 · 4. soruTarih yazımında değişen yorumlar (II. Osman)
2026 · 1. soruİbn Haldun ve tarih yöntemi
2026 · 2. soruTarih yazımında belge eleştirisi
2026 · 4. soruTarih bilinci ve tarih yazımı

Konular soru metni değil, sorunun ölçtüğü bilginin kısa adıdır; soruların telif hakkı ÖSYM'ye aittir. Bütün ünitelerin analizi →

Bu ünitedeki kavramlar

Antropoloji Arkeometri Diplomatika Ekoloji Epigrafya Etnografya Filoloji Heraldik Kodikoloji Nümizmatik Onomastik Paleografya Paleontoloji Sicilografi Stratigrafi Şecereler Tipoloji Toponomi

Notlarda geçen adlar ve kavramlar

182

Tarih Nedir?Leopold von RankeHerodotThukydidesE. H. CarrMarc BlochThomas HobbesFernand Braudelİbn-i HaldunTurnerJohn ToshMontgomery WattsRobin G. CollingwoodA. Cevdet PaşaAhmet Vefik PaşaHalil İnalcıkZeki Velidi ToganMübühat KütükoğluÖmer HayyamLeon HalkinVoltaireJ.J. RousseauSalih ÖzbaranMachiavelliTarih Biliminin ÖzellikleriTarih Araştırmalarında Dikkat Edilmesi Gereken HususlarTarih Biliminin YöntemiTaramaTasnifTahlilTenkitİç tenkitDış tenkitTerkipDipnotKitap BölümleriZaman ve TakvimGüneş Yılına Dayalı TakvimAy Yılında Dayalı TakvimTürklerin Kullandığı Takvimler12 Hayvanlı Türk TakvimiHicri TakvimCelali TakvimRumi TakvimTakvim-i GarbiMiladi TakvimTarihe Yardımcı BilimlerCoğrafyaArkeolojiKronolojiEtnografyaDiplomatikaEpigrafyaPaleografyaKodikolojiFilolojiAntropolojiArkeometriNümizmatikEkolojiŞecerelerHeraldikSicilografiOnomastikToponomiMetrolojiStratigrafiPaleontolojiTipolojiTarih Yazım Çeşitleri1) Hikayeci (Rivayetçi-Nakilci) Tarih4) Kronik Tarih5) Teokratik (Teolojik) TarihTarih Yazımı DönemleriModern Öncesi Dönemde Tarih YazımıModern Dönemde Tarih YazımıHermeneutik (Yorumlayıcı anlayışAnnales Ekolü (Bütüncül anlayışPost-modern Dönemde Tarih YazımıEdward Hallet CarrMikro TarihMakro TarihTarih AnlayışlarıTeolojik Tarih AnlayışıTanrı DevletiPozitivist Tarih AnlayışıRomantik Tarih AnlayışıJules MicheletMilli iradeyiTarihselci (İnsan Merkezli) Tarih AnlayışıHerderDiltheyİdealist Tarih AnlayışıPragmatik (Öğretici) Tarih AnlayışıMarksist Tarih AnlayışıMarksMateryalist (Maddeci) AnlayışAnnales Ekolü/Okulu (Bütüncül Tarih1920-45 Arası Dönem1945-68 Arası Dönem1968 ve sonrasıYapısalcı Tarih AnlayışıFrankfurt Ekolü/OkuluHorkheimer, Teodor AdornoBağımlılık Ekolü/OkuluMaduniyet Ekolü/OkuluGramsciAlman Tarihçi Ekolü/OkuluMax WeberEkonomi ve ToplumMalthusçu Tarih AnlayışıEkspresyonist (Dışavurumcu) Tarih Anlayışıİtalyan Mikro Tarih EkolüOryantalizmOksidentalizmŞarkiyatçılıkGarbiyatçılıkHasan HanefiOksidentalizm Bilimine Giriş kitabıGeçmişten Günümüze Tarih Yazıcılığıİlkçağ Uygarlıklarında Tarih YazıcılığıRoma Tarih YazıcılığıOrta Çağ İslam Dünyası Tarih YazıcılığıRankeSosyal Tarih YazıcılığıTürklerde Tarih Yazıcılığıİslamiyet Öncesi Tarih Yazıcılığıİslamiyet Sonrası Tarih YazıcılığıSelçuklular Dönemi Tarih Yazıcılığıİbni BibiKerimuddin AksarayiAhmet EflakiRavendiOsmanlı Dönemi Tarih YazıcılığıArifi Fethullah ÇelebiOsmanlı Tarihçileri ve EserleriXV. yüzyılAhmediŞükrullahKaşifiOruç BegNişancı Mehmet Paşa (KaramaniAşıkpaşazadeEnveriNeşriDursunSarıca KemalXVI. yüzyılİdris-i BitlisiKemalpaşazadeMatrakçı NasuhGelibolulu Mustafa AliHoca Saadettin EfendiXVII. yüzyılKoçi Beyİbrahim PeçeviKatip ÇelebiEvliya ÇelebiCabi Ömer EfendiEsad EfendiMahmut CelaleddinPaşaLütfi PaşaXVIII. yüzyılYirmisekiz Mehmet ÇelebiMehmet RaşidFındıklılı SüleymanAhmet VasifXIX. yüzyılHayrullah EfendiTayyarzade Ataullah AhmetAhmet Cevdet PaşaXX. yüzyılMehmet Fuat KöprülüÖmer Lütfi BarkanOsman TuranBahaeddin Ögelİbrahim KafesoğluMehmet GençŞerafettin Turanİlber OrtaylıAkdes Nimet Kurat